1953 y?l?nda il olan u?ak??n tarihi, milattan önce 4000?li y?llara kadar uzanmaktad?r. günümüze kadar pek çok kültüre ev sahipli?i yapm??, do?al, tarihi ve turistik do?al güzelliklere sahip olan, ege bölgesi?nin tam ortas?nda ?zmir?ankara karayolu üzerinde bulunan u?ak, bulundu?u konum ve çevresini ku?atan iller itibariyle ula??m ve yerle?ime elveri?li, bir sanayi ?ehridir.
nüfus
?l merkezi resmi rakamlara göre 137 bin olmakla birlikte belediyemiz taraf?ndan hizmet götürülen ev ve i?yeri aboneleri baz?nda fiilen 180 bin nüfusa sahiptir.
merkezdeki bu nüfusu itibariyle, kom?u illerden ve ege bölgesindeki pek çok ilden daha kalabal?k bir kenttir.
?çinden ?zmir-ankara karayolu geçen, ?zmir, ?stanbul, ankara demiryollar? üzerinde bulunan faal olmasa da talep halinde her an kullan?lmaya haz?r havaalan? bulunan u?ak, kom?u illere ba?l? olmakla birlikte u?ak?a çok daha yak?n bir mesafede bulunan selendi, gediz gibi ilçelerin de fiili il merkezi konumundad?r. zira bu yerle?im alanlar?nda ya?ayan insanlar?m?z resmi ve zorunlu i?leri d???ndaki tüm i?lerini, al??veri?lerini u?ak il merkezinde kar??lamaktad?r. ?ehirleraras? ve ilçeler aras? otobüs terminalimizden söz konusu ilçelere günde onlarca sefer düzenlenmesi bu fiili durumun bir göstergesidir.
u?ak ?l? ekonom?s?
cumhuriyet döneminde gerek hizmet gerekse istihdam olu?turacak ciddi ve önemli bir devlet yat?r?m?n?n bulunmad??? ?ehrimizde, sanayi tamamen özel te?ebbüsün giri?imleriyle bugünkü konumuna ula?m??t?r.
özel sektör giri?imleriyle geli?mi? ekonomisiyle önemli üretim alanlar?nda söz sahibi olan u?ak?ta, tekstil, deri ve seramik konusunda büyük yat?r?mlar vard?r.
?limizde iki büyük organize sanayi bölgesi bulunmaktad?r. bunlardan birisi u?ak denizli karayolunun 8. kilometresinde bulunan deri organize sanayi bölgesi, toplam 2.596.519 m² lik bir arazi üzerinde kurulu bulunmaktad?r. 05.09.1996 tarihinde bölgenin altyap? in?aat?na ba?lan?lm?? olup, bölge içi yol in?aatlar?, içme ve kullanma suyu in?aatlar? ve yollar?n dö?enme i?i tamamlanan bölgenin ar?tma tesisi de kullan?ma haz?r hale gelmi?tir.
u?ak ?linin genel ekonomik yap?s? esas itibariyle sanayiye dayanmaktad?r. zira, ilçeler dahil tar?msal amaçl? kullan?labilen alan ancak 242.114 hektard?r ve sulanabilir arazinin az miktarda (13.477 hektar) olmas? sebebiyle il tar?m?nda büyük bir geli?me gözlenmemi?tir.
bu nedenle halk?n müte?ebbis gücünün de tesiri ile zaman içersinde sanayiye yönelme olmu?tur. bunun en bariz örne?i ülkemizde ilk ?eker fabrikas?n?n nuri ?eker öncülü?ünde mahalli müte?ebbisler eliyle u?ak'ta 26 kas?m 1926 tarihinde kurulmu? olmas?d?r.
u?ak?ta tekstil, dericilik ve seramik sektörleri lokomotif rolündedir. ?l ekonomisinin büyük potansiyelini, bu üç ana sektör olu?turmaktad?r. bunlardan dericilik zig deri, deri konfeksiyon ?eklinde geli?mi?tir:
der?c?l?k:
dericilik sektöründe daha önceki y?llarda ya?anan krizin olumsuz etkileri yava? yava? ortadan kalkmaktad?r.
deri organize bölgesinde günün ?artlar?na göre yeniden yap?lanan firmalar daha önceki kapasiteleri olan y?ll?k 35 milyon adede ula??lmaya çal??maktad?r.
mevcut potansiyeli artt?rmak için son y?llarda kurulu tesisler ilave makine park? ile geni?letilirken yeni ve modern tesisler de kurulmaktad?r. gerek yeni kurulan tesisler gerekse yeni ilavelerle geli?tirilen tesislerin büyük ço?unlu?u te?vik belgelidir.
tekst?l:
neredeyse 100 y?ldan bu tarafa türkiye?de tekstil sektörünün merkezleri aras?nda yer alan u?ak?ta pelü? battaniye, pamuklu dokuma, iplik imalat? il ekonomisinde önemli yer tutmaktad?r. ?ehrimizin ihracat kalemleri aras?nda önemli yer tutan tekstil sektöründe;
6- makine kilimi ve hal?s?, gibi ana imalat ve üretim gruplar? bulunmaktad?r.
organize sanayi bölgesinde çok say?da büyük tekstil firmas? ?ehir ve ülke ekonomisine önemli katk?lar sa?lamaktad?rlar.
seram?k:
sanayimizin üçüncü ana sektörü seramiktir. üç büyük seramik fabrikas? da her geçen gün kapasitesini art?ran sektörler aras?nda yer almaktad?r.
y?ll?k kapasiteleri 28 milyon m²/y?l olan üç tesis faaliyet göstermekte olup istihdama önemli katk?larda bulunmaktad?rlar. do?algaz?n ?ehrimize gelmesiyle üretim maliyetleri konusundaki haks?z rekabetin ortadan kalkmas?yla seramik sektöründe h?zl? bir yükselme görülmektedir.
?lçeler?n ?l ekonom?s?ne katkilari:
karahall? ilçesi pamuklu dokumac?l?k alan?nda ekonomik de?er üretirken, banaz?da ise daha çok tar?m a??rl?kl? bir ekonomik yap? yerle?mi? olup, meyvecilik de hayli geli?mi?tir. ayr?ca ilçede un fabrikas?, seramik fabrikas?, m?s?r ni?astas? fabrikas? ve ah?ap emprenye fabrikas? gibi sanayi tesisleri de mevcuttur. bunlar?n il ekonomisine katk?lar? dikkate de?er ölçüdedir.
e?me, ulubey ve sivasl? ilçelerinde ise tar?m ön planda gelmektedir. e?me ilçesinde tar?m?n yan? s?ra elde kilim dokumac?l??? oldukça yayg?nd?r. sivasl? ilçesinde ise son y?llarda çilek üretiminde h?zl? art??lar vard?r.
?eker fabr?kasi
26 kas?m 1926 tarihinde kurulan türkiye?nin ilk ?eker fabrikas? bugün hala faaliyette olan bir fabrikas?d?r. 2004 y?l? verilerine göre, 4400 hektarl?k alanda 10 bin çiftçi pancar ekimi yapmakta, fabrikada 500 civar?nda personel çal??maktad?r. 3 ay süren kampanya boyunca 170 bin ton ?eker pancar? i?lenmekte, yakla??k 25 bin ton kristal toz ?eker üretilmektedir. ayr?ca üretim sonunda yan ürün olarak 8 bin ton melas ve 60 bin ton ya? küspe elde edilmektedir.
ula?im
karayolu
?limiz ankara-?zmir e 96 karayolu üzerinde yer almakta olup ankara?ya 371 km. ?zmir?e 211 km. mesafededir. ?ehir içinden geçen bu yolda duble yol çal??malar? devam etmektedir. ?ehir merkezinde yer alan otobüs terminalinden türkiye?nin bütün illerine ula??m sa?lanmakta, ?ehir içi toplu ta??mada belediye denetimli minibüsler hizmet vermektedir.
dem?ryolu
türkiye?de demiryolundan ilk faydalanan illerden birisi olan u?ak?ta ?zmir afyon ba?lant?l? demiryolu, yolcu ta??mac?l???ndan daha fazla yük ta??mac?l??? için önemli bir konumda bulunmaktad?r. sanayi kurulu?lar?ndan özellikle seramik sektörü demiryollar?ndan faydalanmaktad?r.
havayolu
u?ak?ta 1998 y?l?nda tamamlanarak hizmete giren ancak, çe?itli nedenlerle uçu?lara kapat?lan havaalan?n?n yeniden çal???r duruma getirilmesi için kamuoyunda büyük bir beklenti vard?r.
havaalan?n?n afyon, denizli, kütahya gibi kom?u iller taraf?ndan da kullan?larak bölge havaalan? haline getirilmesi, u?ak havaalan??n?n yeniden aç?lmas? için rasyonel bir yakla??m olarak gözükmektedir.
tar?h?, do?al ve tur?st?k varliklar
tarihi milattan önce 4000?lere kadar uzanan u?ak?ta bu uygarl?klara ait pek çok kal?nt? bulunmaktad?r. bir k?sm? ilçelerde bulunan tarihi de?erlerimizden belki de en önemlisi dünyaca ünlü karun hazineleri u?ak arkeoloji müzesinde sergilenmektedir. bu döneme ait pek çok eserin sergilendi?i müze, yerli ve yabanc? turistler ziyaret edilmektedir.
c?land?ras köprüsü, selçikler ve sülümenli?deki eski dönmelere ait kal?nt?lar, ulubey kanyonlar?, ulu cami, burma cami, eski u?ak evleri, hamambo?az? ve örencik termal tesisleri gibi do?al ve tarihi güzellikleriyle u?ak ayn? zamanda bir turizm ?ehri olmaya da adayd?r.
?ehrimizde kültür ve turizm bakanl??? belgeli oteller ve belediye ruhsatl? oteller bulunmakta, bunlardan, grand uzcan, ?ahlan, a?ao?lu, otel dülgero?lu, otel on aslan, otel çardak iki y?ld?zl? oteller aras?nda yer almaktad?r.
kent ya?ami
4000 ki?ilik aç?k hava tiyatrosu, oda tiyatrosu, paint ball sahas?, kapal? hal? sahas?, yüzme havuzu, tenis ve basketbol sahalar?, piknik ve dinlenme alanlar?yla kent ya?am?nda ayr? bir yeri olan il?caksuba?? belediyemizin her geçen gün yeni bir tesis ilave etti?i, kültür, sanat ve spor kompleksi olarak u?akl?lar?n ihtiyac?n? kar??lamaktad?r.
çe?itli semtlere yap?lan çocuk oyun alanlar?, çim sahalar, park ve bahçelerin say?s? da her geçen gün artmaktad?r.
te?vik kapsam?nda olan ve önemli yat?r?mlara ev sahipli?i yapan ilimiz, sanayisi ve yerle?im alanlar?yla geli?ip ve büyümekte; tarihi, do?al güzellikleri ve konukseverli?iyle görülmeye de?er güzel bir ?ehirdir.
karun hazinelerine sahip ç?kamam?? olmas?yla hayal k?r?kl??? ya?atan bu kent, umar?m bundan sonras? için gereken önlemleri alacakt?r.
memleketim olan yer. üzülerek söylemeliyim ki u?aktan fazla adam ç?kmaz. halk?n?n genelinin üstüne ölü topra?? serilmi? gibidir. ayr?ca yine üzülerek söylüyorum ki halk? bariz bir biçimde kabad?r.
halkının en fazla ticarette başarılı olduğu il. kendi halinde sessiz sedasız ilerlerler hedefe.
bir yerden dikiş tutturana kadar atılımcıdırlar, sonrasında işleri rayına koyup patronculuk oynamayı severler, halbuki aynı gayretle biraz daha çalışsalar daha kralı olmaz bunlardan.
türkiye'nin ilk şeker fabrikası bulunur ayrıca bu ilimizde.
tarhanas? ve el dokumas?hal? ve kilimleriyle ün yapm??t?r.
karun hazineleri bu ilimizin müzesindedir hatta bir parçası çalınıp müze müdürü tutuklanmıştır.
halkı kaba görünmesine rağmen çok sıcaktır. onları kaba kılan sadece samimiyetleridir yapmacık davranışlar içersine girmezler. neyse odur ve karşısındakileride olduğu gibi kabullenirler. hemencecik gaynaşıverilee. çok tatlı bir şiveleri vardır ayrıyeten.
anadulunun küçükşirin bir ilidir velhasılı.
sanayileşme çok gelişmiştir. anadoluda sınırları içinde iki tane organize sanayi bölgesi bulunan (bildiğim kadarıyla) yeganevilayettir.
bu sanayileşmeye bağlı olarak devamlı göç alır.
kendi kültürünü korumayı başarabilir umarım.
ayrıca aslının uşak değil uşşak olduğu yönünde iddialar vardır. hatta bunun için bir dönem ankarada yoğun kulis faaliyetleri yürütüp ilin ismini değiştirmek istemişlerdir.
klasik küçük şehir imajı olarak bir mecburiyet caddesi vardır.* bu caddeye bakarak kendinizi nişantaşında yada mecidiyeköyde sanmanız gereksizdir.
uşakta dışarı çıktığınızda her on dakikada bir tanıdıkla karşılaşmak da adetlerden sayılmaktadır.
şehre yakın küçük güzel köyleri vardır üstelik* doğal hayatın devam etmeye çalıştığı. bu köylerde uşak şivesini daha içten ve daha tatlı bir şekilde doya doya dinleme imkanı bulursunuz. suları içilesidir.
görülesi memlekettir.
arkeolojik kazılarla meydana çıkarılmış antikkentler barındırır. buralar da gezilebilir.
mezarcılar zamanında hayli yüklü hazine kaldırmıştır buralardan.
ayrıca oldukça büyük altınrezervleri de vardır bu ilde.
en iyisi gidin gezin.
asıl adı "aşıklar şehri" anlamına gelen, uşşak tır... bu adı evliya çelebi koymuş derler rivayete göre, küçük şirin, samimi bir yerdir...
bir o kadar da çekilmezdir, boğar insanı... "aksiyon" sıfırdır bu şehir de; hareketlilik diye bir şey yoktur, herkes bir birini tanıyordur, her gün aynı yerlere gidip aynı insanlarla muhabet edersiniz...
tıpkı amerikan filmlerindeki ıssız kasabalar gibi... *
velhasıl memleketimdir; atsan atılmaz, satsan satılmaz... yine de severim, -çok nadir de- olsa özlerim memleketimi...
biraz da alıntı yapalım bu ilimiz hakkında;
----- spoiler ----- 16.yüzyılda detaylı şekilde bilgi bulabildiğimiz uşak kazası hakkında daha sonraki yıllarda belgelere dayalı fazla bir bilgiye rastlanmamaktadır. 17.yüzyıla ait bilgiler çoğunlukla seyahatnamelerde mevcuttur. bu yüzyılda yaşayan katip çelebi’nin [1605-165] \"cıhannüma\" adlı eserinde ; \"uşak, kütahya’dan doğuya bir merhale murat dağı yakınında, bir dere içinde kaleli bir kasaba, 150 adet köyü bulunan mamur bir kazadır. kasabası geniş bir ovanın doğusuna düşüp köyleri o ovada bulunmaktadır. seccade ve halısı meşhurdur.\" diye bahsedilmektedir.
uşak hakkında aynı yüzyılda yazılmış bir diğer kaynak da evliya çelebi'nin \"seyahatname\" adlı eseridir. bu eser katip çelebi'nin cihannüma’sından daha sonraki yıllarda yazılmıştır. verilen bilgiler kesin olmamakla birlikle katip çelebi'nin anlattıklarını teyit eder niteliktedir.
seyahatname’ye göre uşak; kütahya sancağı dahilinde bulunan bir kaza olup, gevher sultan 'has'sıdır. şehir, doğuda banaz, kıble tarafında honaz, güneyde komar, batıda kule, kuzeyde gediz olmak üzere beş kapısı olan bir kale ile çevrilidir. eserde kalenin özellikleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır. buna göre; kalenin müstahkem olmadığı, beş arşın yükseklikte , şeklinin kare olduğu, buğday pazarı kapısında hendek bulunduğu ve 1598 tarihinde uşak halkının celali isyanlarından dolayı bu kaleyi tuğla ve taşlarla tamir ettikleri anlatılmakladır.
uşak. osmanlı yönetimi altında l7 ve 18. yüzyıllarda münferit olaylar hariç uzun süre barış içinde yaşamıştır. 19. yüzyılda siyasa! açıdan sakin bir dönem geçiren uşak canlı bir ticaret şehri haline gelmiştir. özellikle halı ve kilimleri izmir yoluyla ingiltere ve fransa'ya kadar ulaşmıştır. alaşehir-afyon demiryolunun 1869 yılında tamamlanmasıyla izmir metropolü ile uşak arasında ulaşım kolaylaşmış ve ticari hayat daha da canlanmıştır. 19.yüzyılın ikinci yarısındaki uşak hakkında \"la turquie d'asie\" adlı eserinde bilgi veren vital cuinet, evlerin büyük çoğunluğunun pişmemiş tuğladan yapıldığını, 1890 da ise hem daha sağlam hem de daha zarif olan ahşap evlerin tercih edildiğini belirtmekledir. ----- spoiler -----