ilyada nedir ?
-
homeros'un truva sava??n? anlatan destan?.
(bkz: a?il)**
(bkz: hector)(bkz: paris)
(bkz: truva)*
ayr?ca copy/paste olarak;
homeros, "?lyada"s?nda truva sava??n? ayr?nt?lar?yla anlatmaktad?r. sözlü gelenekten yaz?ya nas?l geçti?ini bilemedi?imiz gibi, metinde geç dönemde yap?lan de?i?ikliklerin kesin amac?n? kestirmek bizim için güçtür. ama homeros bir sava??n 'topra?? bereketli truva'da geçti?ini söylüyor.
ünlü truva sava??n?n hikayesi ise ?öyle ortaya ç?km??t?r;
dünyan?n en güzel k?z? helena evlenecek ya?a gelince akhalar?n önde gelenleri tündareos'un saray?na giderler. burada tündareos ya da helena'n?n seçimiyle, menelaos helena'n?n kocas? olur. daha sonra tündareos ölünce sparta krall??? menelaos'a kalm??t?r.
truva'da kral priamos o?lu paris'ten teyzesini getirmesini ister ama paris yanl??l?kla ba?ka bir ülkeye gider. orada helena'y? görür ve ona a??k olur. akl? ba??ndan giden paris, helena'y? sparta'ya kadar izler, helena'i kaç?r?r. ?ki a??k kaç?nca bir adaya gelirler ve alem yapmaya ba?larlar...
akhalar (yunanl?lar) aulis liman?nda menelaos'un emriyle toplan?rlar. ve aralar?ndan elçi seçerek onu truva'da gönderirler. truva kral?, parisin babas? priamos elçinin helena'y? istemesi üzerine onu kovar. böylece yunanl?lar ordular?n? da toplayarak truva yak?nlar?nda kamp kurarlar.
?lk çarp??malar kamp ile kent aras?ndaki truva ovas?nda olmu?tur. menelaos karde?i agamemnonu da ça??rm??t?r. miken kral? agamemnon'un tek derdi truvay? almakt?r. sava?a seve seve kat?lm??t?r. iolkos kral? pelans ile thetis in o?ullar? akhilleus (a?il), aias isimli arkada??yla sava?a kat?lm??t?r. akhalar aras?nda kurnaz odysseus da vard?r. akhilleus çok güçlüdür ve truval?lar ondan çok korkmaktad?rlar...
truval?lar?n kahramanlar? ba?l?ca hektor (priamos'un büyük o?lu) ve akrabas? ainaias't?r. yunanl?lar?n kahramanlar? ba?l?ca akhilleus, aias, diomedes, odysseus, nestor'dur.
akhilleus ve aias baz? köyleri ya?malam??lar, briseis diye bir k?z ve apollon rahibi chrises'in k?z? astynome'yi esir alm??lard?r. astynome agamemnonun pay?na dü?mü?tür. rahip chrises, apollon'dan k?z?n?n intikam? için akhalara veba göndermesini diler ve apollon akha dü?man? oluverir. apollon'un veba oklar?yla birçok akhal? can verir. agamemnon ?srarlar üzerine astynome'yu chrises'e verir; akha ordusu felaketten kurtulur.
ama agamemnon bunu hazmedemeyip karizmas?n? bozmamak için akhilleus'un pay?na dü?en briseis i al?r. akhilleus küser ve sava?tan çekilir. akhilleus'un sava?tan çekilmesi truval?lar için f?rsatt?r ve sald?r?ya geçerler... agamemnon yapt??? hatay? anlam??t?r ama çok geçtir. hektor ve aineas akha saflar?n? k?r?p geçirmektedirler. agamemnon ne hediye verse de akhilleus orduya geri dönmez. homeros'un ilyada's? burada ba?lar...
akhilleus'un kuzeni patroklos onun z?rh?n? gizlice al?r ve ben akhilleus'um diye truval?lar?n kar??s?na ç?kar. amac? truval?lar? korkutup uzakla?t?rmakt?r. hektor ortaya at?l?r ve sahte akhilleus ile dövü?ür. onu öldürüp z?rh?n? al?r ve giyer. onun akhilleus olmad??? ortaya ç?kar ama hektor öyle ya da böyle, z?rh? ele geçirmi?tir...
akhilleus patroklos'un ölüm haberini duyunca hem çok üzülür hem de çok öfkelenir. en çok sevdi?i akrabas? ölmü?tür çünkü. derhal annesi su perisi thetis'e yeni bir z?rh yapt?rmas?n? ister. thetis de heptaistos tan tanr? elinden ç?kma z?rhlar ister. z?rhlar bitince onlar? akhilleus'a verir. akhilleus'un ilk i?i hektor'la sava?mak olur ve hektor'u öldürür... ?lyada hektor'un gömülmesiyle sona erer ama sava? bitmez...
amazonlar, ata binen sava?ç? kad?nlar; sava?maktan zevk alm??lard?r... truval?lar?n yan?nda sava?may? kararla?t?r?rlar... on üç kad?n, akha saflar?n? k?r?p geçirirler. ancak akhilleus devreye girer ve amazonlar kraliçesini öldürür... daha sonra priyamos'un ye?eni memnon -etiyopyal?lar?n kral?- ordusuyla sava?a kat?l?r ancak öldürülür. truval?lar umutlar?n? kesmi?lerdir.
tam bu s?rada tanr?lar devreye girmektedir. ares, phoibos apollon, artemis, afrodit ve xantos truval?lar?n yan?ndad?r. ama pallas athena, hera, poseidon, hermes ve hephaistos da akhalar?n yan?ndad?r. zeus keyfine göre taraf de?i?tirmektedir. tanr?lar da sava?a kat?lm??lar, cepheler canlanm??t?r...
diomedes'in tanr?lar? görme yetene?i vard?r bu yüzden truvaa saf?ndaki tanr?lar yaralanmaktad?r. ara s?ra tanr?lar ?ekil de?i?tirip saflara kar???rlar ve askerleri cesaretlendirirlerdi. bu tanr?lar "bu ülke dostumdur" takti?iyle de?il, "dü?man?m?n dü?man? dostumdur" takti?iyle sava?a kar??m??lard?r... ancak zeus'un emriyle kesin olarak sava?a girememi?lerdir. daha do?rusu bu bir kurald? ve onlar kurallar bozulmak içindir felsefesiyle ya??yorlard?...
akhilleus kendinde büyük bir motivasyon hissederek truva surlar?na dayan?r ama kar??s?na phoibos apollon ç?kar ve ka?la göz aras?nda akhilleus'u topu?undan bir okla vurur. akhilleus (a?il) tendonu kavram? burdan gelir. akhilleus kan kayb?ndan orac?kta ölür ve apollon tanr?lar kat?na ç?kar... kural? bozmu?tur ama tanr?lara bunun olmad???na inand?rm??t?r.
truval?lardan hektor, akhalardan akhilleus ölmü?tür. nestor ya?l? bir krald?. konu?malar?yla ünlüydü ve askerlere motivasyon vermekle görevliydi. ne yaz?k ki o da öldü... akhilleus'un arkada?? aias ise iftiraya kurban gitmi?tir, hem de odysseus taraf?ndan; delirir ve can?na k?y?p intahar eder. odysseus ise bunun cezas?n? dönü? yolunda çekecektir...
odysseus bu kentin kurnazl?ktan ba?ka yolla ele geçirilemeyece?ini anlam??t?r. ünlü bir zanaatkara o me?hur truva at?'n? yapt?r?r. ?çine gizlice askerleri yerle?tirir ve truva kentinin önüne b?rak?r. truval?lar sanar ki yunanl?lar çekilmi?... tahta at? içeriye al?rlar ve ?enlik yaparlar. sonra da uykuya çekilirler...
aralar?ndan bir truval?lar vatan haini "sözde" çekilmi? akha gemilerine dumanla i?aret verir ve attakileri uyar?r. at?n içindekiler ç?k?p truva kap?lar?n? içeriden açarlar, akha ordusu da bu kap?lardan sald?r?r... paris ve priyamoz öldürülür ve helena menelaos'a geri verilir. helena anlam??t?r ki menelaos daha güçlü. onun yan?nda ya?amaya karar verir ve yeniden evlenirler.
ya?ma edilip ele geçirilen ve yak?lan truva'dan kurtulan aeneas romaya gider ve orada roma ?ehrinin temellerini atar. bu roma ?ehri büyüyecek ve yak?nda yunan ülkelerinin ço?unu ele geçirecektir... anl?yoruz ki truval?lar ile akal?lar (günümüz yunanl?lar?n atalar?) aras?ndaki büyük bir sava?t?r ve truva sava?? sadece bir çat??mad?r. ama sonuçta truval?lar kazanm??, soylar? bizansl?lara kadar ula?m??t?r...
kaynak: vikipedi
-
|