gothÃc lik ruhumuzdaki karanligin pecesi dusup disimiza vurmasidir........gothic olmak sadece siyah giyip metal muzil dinlemek degildir.yada bazi ornekler var kizlari tav etmek icin bu ise kalkisanlar var bi tabiriyle ozentiler...gothic olmak ruhsal bakimdan cokuntuler yasamis bazi sorunlari gecirmis ve belkide hala geciren bu duygulari disina verip o hale almaktir..
gothic(gotik) kelimesinin kokeni goth'dan gelir ve goth da bir kuzey avrupa halkidir. gotik, goth'a ait, goth'a ozgu gibi bir anlam tasir ki, bu esasen, ortacagin ikinci yarisinda avrupa'da uygulanmis bir mimari usluptur. tum avrupa'ya yayilmis olmasi sebebiyle "uluslararasi uslup" adini da almistir. ronesans'in italya'da dogusundan sonra kuzey avrupa milletleri uzunca bir sure gotik anlayisi terketmediler. hatta, matbaanin kesfedilisine kadar, kuzeyde bazi italyan stilleri hayat bulsa da, kuzeyli sanatcilar her zaman gotik uslubun safsatasini eserlerinde yedirecek bir yer bulmuslardir. peki bu gotik denen uslup nasil dogdu?
ortacag ve daha oncesinden bahsederceksek, sanatin sanat icin yapilmadigi, bazi amaclara hizmet icin yapildigini goruruz. hristiyanligin dogusundan sonra sanatin amaci tanri'nin sozlerini yaymak idi. ayrica ozel olarak mimaride tasarimdaki teknik gelismelerin ve kesiflerin buyuk payi oluyordu. roma'dan daha sonra ilk kurulan kuzeyli kiliseler "yeryuzu kilisesi" olarak adlandirilir. uslup norman uslubudur. bunlar agir, saglam, sato gibi binalardir. bunun nedeni de yuksek kilise tavaninin tum agirligini yan duvarlarin tasimasiydi. fakat sonradan mimarlar sunu kesfetti: eger tavanin agirligini icten capraz kemerlerle tasir ve distan bu kemerleri payandalarla desteklerlerse, o zaman kilisenin tavanini yukseltmek mumkun oluyordu. hem, bir kere agirlik ve kemerlere ve payandalara verilirse o zaman kalin duvarlar yapmaya gerek kalmayacakti ve is yuku de hafifleyecekti. iste gotik uslubun ilk ornekleri boyle ortaya cikmistir. bir kere duvarlarin agirlik tasiyici gorevleri kendilerinden alininca, o duvarlari boydan boya cam yapmak mumkun olmus ve bu yuksek ve suslemeli pencereler tas kafeslerle suslenebilmistir. gotik uslubun ilk belirleyici ozelligi budur.
bunun yanisira, tavan yukselmis, sivrilmis ve tam dairesel olmayan(daha dar) kemer sekli ile agirlik daha verimli tasinabilmistir. iste bu da gotik uslubun en goze batan ozelliklerinden biridir. o donemdeki kiliseler, yukseklik ve verdikleri hafiflik duygusuyla "gokyuzu kilisesi" olarak adlandirilir.
simdiki gotik dedigimiz giyim kusam akimi aslinda kuzey avrupa'dan cikan metal gruplarinin o usluptan etkilenerek bir tarz olusturmasiyla belirlendi. aslinda o gruplarin etkilendikleri asil tarz gotik degil suslu gotiktir.
gotik sözcü?ü, herkeste genellikle güzel ça?r???mlar uyand?r?r: katedraller, kiliseler, sivri kuleler, eski tarz bir
dekorasyon.oysa, bu sözcü?ü ilk kez kullanan rönesans dönemi italyan sanatç?lar? için gotik terimi oldukça de?i?ik bir
anlam ta??m?? ve klâsik biçimlere kar?? ç?kan kuzeyli barbarlar?n, özellikle cermen kökenli halklar?n kültürünü
simgeleyen bir sözcük olarak geçerlik bulmu?tur.
gotik sözcü?ü ilk önceleri rönesans olgusunun d???nda kalan tüm barbar kültürü ifade etmek için kullan?lm??t?. ancak
sonradan, bu kültür daha iyi anla??l?p, takdir edilmeye ba?lan?nca daha dar bir anlamda, yaln?zca mimari bir biçimi
belirtmek amac?yla kullan?l?r oldu. daha yak?n dönemlerde ise, halk dilindeki anlam?yla, tümüyle dinsel yap?larla,
özellikle katedraller ile ba?da?t?r?lan bir terim haline geldi. "new english dictionary" (yeni ingilizce sözlük) gotik
sözcü?ü için ?u tan?m? vermektedir:
"bat? avrupa?da x??. yüz y?ldan xv?. yüz y?la kadar yayg?n olan mimari stil için kullan?lan terim. stilin temel özelli?i
sivri kemerlerdir. ayn? zamanda mimari ayr?nt?larda ve süslemede de uygulanm??t?r".
asl?nda bu tan?m yeterince kesin de?ildir. mimarl?k tarihi uzmanlar?ndan bir ço?u, gotik stilin temel özelli?inin sivri
kemerler oldu?unu kabul etmeyip, farkl? kuramlar ileri sürebilirler. ayr?ca, gotik stili yaln?zca mimarl??a özgü olarak
kullanmak da pek do?ru de?ildir. zira gotik yaln?z yap?lar için de?il; mobilyalar, giysiler, süslemeler, hatta mutfak aletleri
ve davran?? biçimleri için bile geçerli bir kavramd?. ne var ki, günümüzde kilise yap?lar?n?n d???nda gotik stilden geriye
hemen hiç bir ?ey kalmam??t?r.
konunun uzmanlar?, örne?in "medieval art" (orta ça? sanat?) isimli eserinde lethaby, gotik stili tüm orta ça? sanat? ile
özde? tutmakta, üstelik renkli cam süslemelerini, el yazmalar?n?, ?iirleri bile gotik kapsam?na sokmaktad?r. uzmanlar,
x?x. yüz y?lda de caumont önderli?indeki arkeologlar taraf?ndan gotik sözcü?ünün dar anlamda (yaln?z mimarl?k için)
kullan?lmaya ba?land???n? belirtmektedirler. arthur kingsley porter, "medieval architecture" (orta ça? mimarisi) adl?
yap?t?nda gotik sözcü?ünün, rönesans döneminde tüm orta ça? yap?lar? için uygulanan genel bir terim oldu?unu, ancak
x?x. yüz y?lda de caumont ve di?er arkeologlarca sivri kemerli yap?lar? "romanesk" denilen yuvarlak kemerli yap?lardan
ay?rabilmek için kullan?lmaya ba?land???n? söylemektedir. öte yandan, baz? yazarlar gotik sözcü?ünü kullanmaktan
özellikle kaç?nm??lard?r. örne?in rickman "ingiliz mimarisi", britton da "h?ristiyan mimarisi" terimlerini tercih etmitlerdir.
"history of freemasonry" (masonlu?un tarihi) adl? kitab?nda albert g. mackey "gotik mimari, tam anlam?yla
masonlu?un mimarisidir" demektedir.
gotik ortaya ç?kana dek bat? avrupa?daki tüm yap? biçimlerinin temelini olu?turan "romanesk" mimarl?k oldukça basit
bir ilkeye ba?l?yd? ve özünü eski bazilika in?aatlar?ndan alm??t?. bu ilke, dört duvar üzerine oturtulan düz bir çat?dan
ibaretti. e?er çat? kubbeli ya da ç?k?nt?l? olursa, yan a??rl?klar? ta??malar? için duvarlar?n kal?nla?t?r?lmas? gerekliydi. bu
nedenle, geni? iç mekânlar gerektiren büyük yap?larda duvarlar fazlas?yla kal?n yap?l?yordu. duvarlar?n yeterince sa?lam
olmas? için ise pencerelerin pek küçük olmalar? gerekiyordu. sonuç olarak, romanesk yap?lar bodur ve hantal
görünümlü, iç mekânlar? karanl?k ve hüzünlü yap?lard?.
gotik mimarlar, iç mekânlarda yeterli geni?li?i sa?layan sivri ve yüksek kemerler kullanarak, romanesk yap?lar?n
uygunsuz ko?ullar?ndan kurtulma çaresini bulmu?lard?. üstelik kemerli payandalar kullanarak yan a??rl?klar?
desteklemesini de biliyorlard?. bu sayede, duvarlar?n üzerindeki büyük yük azalt?lm?? oluyordu. aç?lan büyük pencereler
ve kullan?lan renkli camlar iç mekânlar?n tats?z karanl???n? ve hüznünü yok ediyordu. zamanla, yap?y? olu?turan çe?itli
ö?eler; kemerler, payandalar, sütunlar ve duvarlar, t?pk? bir makinenin gerekli parçalar? gibi, bütün halinde uyumlu bir
sistem biçimine dönü?tü. yap?n?n çe?itli ö?elerini uyumlu bir biçimde örgütleyen bu bütüncül sistem gotik stilin özünü
ve romanesk stilden ayr?lmas?n? sa?layan ana niteli?ini olu?turdu. kemerler, payandalar, sütunlar gibi teknik özellikler
stili belirlemede ikinci plana dü?tü.
violet-le-duc?ün ünlü gotik tan?m?na göre; "tümüyle romanesk stilden ayr? evrimle?mi? olan gotik stilin ay?rt edici
özelli?i, yap?n?n tüm karakter ve görkeminin titizlikle örgütlenmi? ve içtenlikle uygulanm?? bir sisteme ba?l?
olmas?ndad?r".
moore?un tan?mlamas?na göre; "gotik mimari k?saca, payandalar ve ayaklar taraf?ndan ta??nan ba??ms?z bir kemerler a??
ile bunlar?n üzerine oturtulmu? bir çat?n?n olu?turdu?u bir yap? sistemidir. yap?n?n tüm dengesi, a??rl?k ve kar??-a??rl?klar
sayesinde sa?lanm??t?r. tüm sistem, mimari ko?ullara ve sanatsal formlara uygun, konular?n? do?adan alan yontularla
bezenmittir. gotik, dinsel inanç ile esinlenmi?, ulusal ya da yöresel tutkularla uyar?lm?? laik zanaatkârlar?n ürünü olan
yayg?n bir kilise mimarisidir".
moore, gotik?in anahtar?n? payandalarda bulur. di?er uzmanlar farkl? kuramlar sunarlar. porter?a göre temel nitelik
kemerli çat?d?r. phillips sivri kemerlerin tüm sistemin özü oldu?unu ileri sürer. gould için, en üstün de?er ta? çat?lardad?r.
oysa lethaby, gotik stilin özünü bu tür teknik özelliklerden çok, yap?n?n genel orta ça? karakterinde bulmaktad?r.
gotik stili kim buldu ?
gotik?in nerede ve ne zaman ba?lad??? konusunda mimarl?k tarihçileri aras?nda büyük görü? farkl?l?klar? vard?r. gotik
stili yaratma onurunu kendi ülkelerine mal etmeyi arzulayan ingiliz yazarlar, ilk örne?in durham?da 1100 y?llar? civar?nda
ortaya ç?kt???n? ileri sürmektedirler. oysa ayr?cas?z olarak tüm frans?z yazarlar, gotik?in ba?lang?c?n?n paris ve çevresinde
gerçekle?ti?ini savunmakta ve ilk gotik an?t?n, yap?m?na 1140 y?l?nda ba?lanan saint denis manast?r kilisesi oldu?unu
söylemektedirler. ça?da? yazarlar?n büyük ço?unlu?u frans?z kuram?n? kabul etme e?ilimindedirler. porter, yeni stilin
1063 y?l?nda paris?te ba?lad???n? ve doruk noktas?na 1120 y?l?nda amiens nefi (orta sah?n?) ile ula?t???n? belirtir.
"roman and medieval art" (roma ve orta ça? sanat?) adl? kitab?nda goodyear, gotik stilin ba?lang?c? ve geli?mesi
hakk?nda ?unlar? dile getirir: "gotik?in "erken", "orta" ve "geç" dönemleri oldu?u belirtilir. oysa, bu dönemler aras?nda
kesin s?n?rlar?n bulunmad??? bilinmelidir. genel olarak x??. yüz y?lda gotik fransa?da ba?lam??t?r ve di?er ülkelerde x???.
yüz y?l öncesinde bu stile rastlanmaz. x???. ve x?v. yüz y?llar gotik stilin yetkinli?e ula?t??? dönemlerdir. xv. yüz y?lda
ise göreli olarak gerileme görülür. hem almanya ve hem de ingiltere?de gotik x???. yüz y?lda ortaya ç?km??t?r. halbuki
italya, gotik?i asla tümüyle kabullenmemi?tir. ingiltere, gotik stilde en yo?un yerel ve ulusal uygulamalar?n yap?ld???
ülkedir ve bu nedenle ingiltere?de gotik?in ikinci el olarak, bir taklit biçiminde uyguland??? a?ikârd?r. biçimsel güzellik
ve genel çekicilik aç?s?ndan ingiliz katedralleri di?er tüm ülkeler ile yar??abilirler; ancak gotik?in ortaya ç?k?p geli?mesi
aç?s?ndan öncelik frans?zlara ait olmu?tur."
acaba gotik mimarlar bu yeni sanat?n gizlerini nereden türetmi?ler?
bu konuda da, çok say?da farkl? kuramlar mevcuttur ve pek akl? ba??nda savlar?n yan? s?ra oldukça saçma olanlara da
rastlanabilir. lascelles, mimarlar?n sivri kemerleri nuh?un gemisinden ö?rendiklerini ileri sürmü?tür. stukeley, yeni
yap? ilkelerinin druid?lerin ma?aralar?n? taklit etmeye çabalarken ke?fedildi?ini savunur. ranking?e göre gotik stil,
temelde gnostik bir karakter ta??maktad?r. christopher wren, gotik?in araplardan al?nd???n? söylemi?tir. findel?e göre,
gotik sanat? bulma onuru cermen kökenli halklara aittir. scott bu kurama kat?lmakta, ancak fransa ve ingiltere?ye
yay?lmas?n? "comacine ustalar?"na ba?lamaktad?r. lewis, bu denli aç?k ve kesin ilkelerin ancak tek bir ki?i taraf?ndan
olu?turulabilece?ini dü?ünür ve gotik sanat?n ke?fi onurunu fransa kral? ?i?man louis?nin ba?bakan? suger?e verir.
pownall, gotik?in a?aç oymac?l???ndan türedi?ini belirtir.
günümüz sanat tarihçilerinin genelde birle?tikleri kuram, gotik?in zamanla ve ustadan ç?ra?a sözlü e?itim ile evrimle?ti?i,
kaç?n?lmaz olarak dönemin mimari ve toplumsal ko?ullar?ndan etkilendi?i biçimindedir. bu kurama gould da ?u sözlerle
kat?l?r: "gotik, bir taklit ya da çal?nt? de?il, özgün bir stildir. avrupa?n?n çe?itli yörelerinde hemen hemen e?zamanl? olarak
belirmi? ve zamanla geli?mi?tir."
1) sözlükte abart? miktarda sikindirik gothic muhabbetlerinden var.
2) bende tüm bu sikindirik gothic muhabbetlerinin içine s?çma arzusu var.
3) sözlü?ü geyi?e sarma çabalar? artarak sürmekte.
gothic olmak dünyaya bir sis perdesinin ard?ndan bakmakt?r,hayat?n tüm güzelliklerinin geçici,bir o kadar da elde edilemez oldu?unu ve hüznün bu dünyay? yönetti?ini anlamakt?r gothic olmak.
haddinden fazla olgun olmak,ba?kalar?n?n göremediklerini görmek,gülmeyi unutmakt?r gothic olmak...
tanr?ya k?rg?n olmak,neden bu kadar kötülü?ün ortas?nda ya?amak zorunday?z sorusunu defalarca gökyüzüne yöneltmektir gothic olmak...
belki de "nedensiz yere" ölümü özlemektir gothic olmak...
paradise lost'un 91 y?l?nda ç?km?? albümü. her ne kadar ad? gothic olsa da gayet güzel bir doom albümdür. eternal ve shattered dikkat çeken ?ark?lar aras?ndad?r.
